محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
225
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
[ 416 ] صفت حلواى مشهور به يخ در بهشت : سريع الانحدار و كثير الغذاء و لطيف و موافق اكثر امزجه و جهت ناقهين و ضعف احشاء ، مفيد است و بهترين حلويات است : برنج كوبيدهء اندك بو داده را [ سى و هفت جزء ] در پاتيل كرده و قند سفيد [ هفتاد و دو جزء ] را در اندك آبى حل نموده ، با ششصد مثقال مجموع آب و گلاب و عرق بيدمشك در پاتيل كرده ، به آتش نرم بجوشانند تا به قوام پالوده شود . باب هفتم : در لعوقات لعوق ، ما بين معجون و شربت است در قوام ، كه انگشتپيچ گويند و اندك اندك بليسند كه چون اكثر آن مخصوص آلات تنفس است به تدريج اثر او در حين مرور به حلق و قصبهء ريه برسد . جبرئيل بن بختيشوع گويد كه از اختراع « جالينوس » است ؛ اما در قرابادين يونانيين احدى مشاهده ننموده و از اين كه معجون حبّ القطن را كه از تأليف « جالينوس » است ، متأخرين لعوق حبّ القطن ناميدهاند ، دليل اختراع لعوق نمىشود كه از « جالينوس » باشد . [ 417 ] لعوق طباشير : منقول از كامل الادويه و كامل الصناعة جهت سرفه و تب دق و سل : صمغ عربى و قاقله كبار ، ازهر يك شش مثقال ؛ نشاسته و كتيرا ، از هر يك ده مثقال ؛ طباشير ، چهار مثقال ؛ نبات سفيد ، سى مثقال ؛ مغز تخم خيار و حبّ صنوبر كبار ، از هر يك هفت مثقال ، نرم سائيده ، به روغن بادام چرب كرده ، با مساوى ادويه عسل كف گرفته كه بسيار به قوام نياورده باشند بسرشند و با شير الاغ استعمال نمايند . [ 418 ] نسخهء ديگر : جهت حرارت مفرط و خشونت سينه كه با سل باشد : صمغ عربى ، نشاسته و خشخاش سفيد ، از هر يك بيست مثقال ؛ مغز تخم كدو و مغز تخم خيارين ، از هر يك ده مثقال ؛ طباشير ، چهار مثقال ؛ تخم خبّازى و تخم خطمى ، از هر يك سه مثقال ، نرم سائيده ، با روغن بادام شيرين و عسل يا دوشاب انگورى يا شيرهء ترنجبين به قدر حاجت لعوق كنند و حقير اين ادويه را اضافه نموده و انفع يافته : كتيرا ، رب السوس و گل سرخ ، سه مثقال ؛ مغز تخم هندوانه ، پنج مثقال . [ 419 ] لعوق صبيان : جهت حرارت و خشونت گلوى اطفال و سرفه ، با شير مرضعه يا شير الاغ بنوشند : رب السوس ، كتيرا ، صمغ عربى و فانيد ، از هر يك چهار مثقال ؛ مغز دانهء به ،